Nauka na codzień

Polacy uważają, że nauka jest fundamentem rozwoju technologii, ułatwia życie codzienne głównie za sprawą odkryć z dziedziny matematyki, fizyki. Gorzej radzi sobie z problemami społecznymi, takimi jak ubóstwo, terroryzm, czy choroby społeczne. Takie wnioski nasuwają się po zeszłorocznej fali badań, które na potrzeby Festiwalu Nauki zrealizował instytut Millward Brown SMG/KRC.
 
W tym roku zajęliśmy się wiedzą Polaków. Przy ścisłej współpracy naukowców zaangażowanych w prace przy tegorocznej edycji Festiwalu, stworzyliśmy listę „podchwytliwych” pytań, których zadaniem było określenie stereotypów na temat zjawisk ze świata nauki. Pytaliśmy się np. Czy jadamy na śniadanie geny, czy Ziemia należy do Mlecznej Drogi, czy cechy nabyte przez człowieka w trakcie jego życia, mogą być dziedziczone? Odpowiedzi na te pytania zapewne rozbawiłyby niejednego naukowca, ale nie dla zabawy je zadaliśmy. Wiedza przeciętnego Polaka na tematy związane z nauką pozostawia sporo do życzenia. Polacy przyjmują wiedzę w sposób dość rutynowy, nie zawsze potrafią jej przełożyć na zjawiska życia codziennego. Co prawda 57% z nich zdaje sobie sprawę z codziennego korzystania z urządzeń wykorzystujących fale elektromagnetyczne, ale już blisko 70% nie może pogodzić się z faktem, że je na śniadanie geny, a połowa uważa, że cechy nabyte można dziedziczyć (chociaż akurat w tym ostatnim wypadku naukowcy też nie powiedzieli jeszcze ostatniego słowa). Te dylematy najlepiej pokazują, jak bardzo Festiwal Nauki, jako święto promujące niestandardowe podejście do nauki, jest potrzebny. Zwłaszcza jako impreza, której poziom naukowy nie ulega kompromisowi, aby trafić do niewyrobionego odbiorcy. To właśnie ten odbiorca musi zaakceptować poziom Festiwalu, ale też dzięki temu wynosi z niego znacznie więcej.
 
Zrealizowane w tym roku badania pokazują również obawy, jakie wiążą się ze współczesną nauką. 18% Polaków uważa, że na świecie żyją ludzkie klony i 73% jest za objęciem nauki kontrolą. Coraz częściej upowszechnia się pogląd, że prace naukowe mogą być źródłem zagrożenia lub naruszać porządek etyczny. Pokazywanie i uświadamianie, że działania naukowe są etyczne, to kolejne wyzwanie dla takich inicjatyw jak Festiwal Nauki.
 
Ostatnie z pytań, jakie zadaliśmy Polakom w tym roku odnosi się do problemu tolerancji. Jak wspomniałem Polacy są raczej sceptycznie nastawieni do naukowych metod rozwiązywania problemów społecznych, jednak rozwój nauki i co za tym idzie, wzrost ogólnego poziomu wykształcenia, niosą bardzo pozytywne skutki dla wzrostu tolerancji. Ponad połowa z nas uważa, że wraz z rozwojem nauki rośnie nasza tolerancja wobec innych kultur.
 
Kuba Antoszewski
Millward Brown SMG/KRC
Badania zrealizowano w lipcu 2009 metodą wywiadów bezpośrednich wspomaganych komputerowo na reprezentatywnej próbie 1004 Polaków w wieku 15+.